FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5


Bu konuyu Sosyal Medyada Paylaşabilirsiniz: Facebook Twitter
FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
29.04.2015, 14:14,
#1
FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ



07 Ocak 2008

Erdal ULUSEL

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Batı Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. - Baş Denetçi



Faktoring İşlemlerinin Muhasebe Kaydı ve Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi ve BSMV Karşısındaki Durumu



Faktoring, vadeli satış yapan firmaların, bu satışlarından doğan henüz tahsil edilmemiş alacaklarının faktoring şirketlerine devredilmesidir. 

Özellikle, işletmelere kolay ve hızlı finansman hizmeti sunma yanında, tahsilatın takibini de yapması nedeniyle zaman ve işgücü açısından da avantaj sağlamaktadır. 



A. Faktoringin Tarafları:



Faktoring işleminde üç taraf bulunmaktadır.

o Alacaklı Firma: Alacaklarını faktoring şirketine devreden firma.

o Borçlu Firma: Alacaklı firmaya borçlu olan firma.

o Faktoring Şirketi: Alacaklı firmanın alacaklarını satın alarak karşılığında peşin ödeme yapan firma

B. Yasal Düzenlemeler:



Faktoring işlemlerine ilişkin 06.10.1983 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 90 sayılı Kanun Hükmünde Kararname; bu işlemin yasal dayanağını oluşturmaktadır. KHK’nin 1.maddesine göre söz konusu KHK’nin amacı; faiz veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek alma suretiyle sürekli olarak ödünç para verme işleriyle uğraşan gerçek kişilerin ve finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesidir. 

Söz konusu KHK’nin 3.maddesinde faktoring şirketi, “ mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya alacakları temellük ederek, tahsilini üstlenen, bu alacaklara karşılık ödemelerde bulunarak, finansman sağlayan şirketler olarak tanımlanmıştır. 

90 sayılı KHK’nin 13.maddesine göre; Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, TC Merkez Bankası’nın görüşünü alarak, faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkili kılınmıştır. Bu yetkisini kullanan müsteşarlık, “Faktoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik’ i” 21.12.1994 tarih ve 22148 sayılı Resmi Gazete’de yayınlamıştır.



C. Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu:



Faktoring şirketleri vermiş oldukları hizmet karşılığı komisyon ve/veya finansman hizmet geliri elde ederler. Bu da yürürlükteki yasal mevzuat gereği ticari kazanç hükmünde olup, bu tür şirketlerin anonim şirket olarak yapılanmaları zorunlu olduğundan, kurumlar vergisi kanununa göre vergilendirilirler. 

Alacaklarını faktoring şirketine devreden firma açısından ise; faktoring firmasının kesmiş olduğu finansman veya komisyon gideri faturası, matrahtan indirilebilecek bir gider niteliğindedir. 

Faktoring şirketlerinin yapmış oldukları işlemlerin, Katma değer Vergisine mi? Yoksa Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisine mi? Tabi olacağı, uzun zaman tartışmalara yol açmış, ancak gerek Maliye Bakanlığı ve ilgili kurumlarının vermiş olduğu görüşler, gerekse uygulama birliği sonucunda; BSMV’ye tabi olması gerektiği yönünde kesin görüş oluşmuştur. 

3065 sayılı KDVK’nun 17.maddesinin 4/e bendi kapsamında: Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) kapsamına giren işlemler ile sigorta acente ve prodüktörlerinin sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri KDV’inden istisnadır. 

Görüleceği üzere, faktoring hizmeti ya banka-bankerlik gibi değerlendirilerek BSMV’ye tabi olacak ve dolayısıyla KDV den müstesna olacak, ya da Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında ticari faaliyet çerçevesinde yapılan bir teslim olarak değerlendirilip KDV’ne tabi olacaktı. 

Maliye İdaresi vermiş olduğu özelgelerde (03.05.1991-31842, 09.06.1993-4206, 08.01.1997-122) faktoring işlemini bankerlik gibi değerlendirerek, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanun’una göre BSMV’ne tabi olmasını gerektiğini vurgulamıştır.



D. Muhasebe Kayıtları:



Faktoring işlemlerine ilişkin muhasebe kayıt örnekleri şöyledir.



o Mal satış kaydı:

-----------------------------------------------------/-----------------------------------------------------

120-Alıcılar xxx



600- Yurtiçi Satışlar xx

391- Hesaplanan KDV x

------------------------------------------------------------------------------------------------------------



o Alacağın faktoring firmasına devri:

-----------------------------------------------------/-----------------------------------------------------

120- Alıcılar (Faktoring firması) xxx



120- Alıcılar (Alacaklı olunan firma) xxx

------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 

o Faktoring firmasının ödeme yapması:

-----------------------------------------------------/-----------------------------------------------------

102- Bankalar xxx



120- Alıcılar (Faktoring firması) xxx

------------------------------------------------------------------------------------------------------------



o Faiz/komisyon bedelinin yansıtılması:

-----------------------------------------------------/-----------------------------------------------------

780- Finansman Giderleri xxx



120- Alıcılar (Faktoring firması) xxx

------------------------------------------------------------------------------------------------------------


SMMM Ahmet BARLAK

FACTORİNG NEDİR? MUHASEBE UYGULAMALARI

Tarih: 24.06.2008

Factoring, iç ve dış ticarette vadeli satış yapan firmaların,bu satışlarından doğan henüz tahsil edilememiş alacaklarını Factoring şirketine devir etmesi ve alacaklarını kısa sure içerisinde nakte dönüştürmede kullanılan finansal bir çözümdür.Bu şekilde factoringe alacaklarını devir eden firmalar daha kolay ve hızlı finansman sağlamakta,işgücü ve zaman açısından daha avantajlı konuma geçmektedir.

Factoring sözleşmesinde 3 taraf vardır;

Factoring şirketi(Factor):Alacaklı firmanın alacaklarını devir alıp karşılığında peşin ödeme yapan firma.

Borçlu firma(Alıcı):Alacaklı firmaya borcu olan firma

Alacaklı firma(Satıcı):Alacaklarını factorınge devir eden firma



Factorıng türleri; 

Yurtiçi Factoring:Satıcı ve alıcının aynı ülke sınırları içerisinde vadeli yapmış olduğu satışları factore devredilmesini içerir.

Yurtdışı Factoring:Farklı ülkelerde bulunan alıcı ve satıcının yapmış olduğu ihracaat veya ithalatı kapsayan satışların factor tarafından tahsili ve takibini içerir.

Rücu Edilebilir Factoring:Alacağın ödenmeme riski factoring tarafından üstlenilmez.Tahsili gerçekleşmeyen alacaklar için factoringin satıcıya rücu hakkı vardır. 

Rücu Edilemez Factoring:Alacağın tahsil edilememe riski tamamen factoring şirketine ait olmaktadır. 

Vadeli Factoring: Satıcının faktor'den aylık kredili satışların ortalama vadesi üzerinden ay sonlarında toplu tahsilat yaptığı, faktor'den avans almadığı , ödemelerin vade sürelerinin sonunda yapıldığı faktoring türüdür. 

Bildirimli Factoring: Bu faktoring türünde satıcı, kendi adına hazırladığı faturada alacağın muhatabının faktor kuruluş olduğunu belirtir. Faturaların üzerine ödemenin vadede doğrudan faktor'e yapılmasına ilişkin bir ihbar notu konulmaktadır. 

Bildirimsiz Factoring: Satıcının kredili olarak satacağı malları peşin bedelle faktor'e satması, faktor'un da satıcıya malların alıcıya teslimi ve bedelinin sağlanması için vekalet vermesi yoluyla yürütülmekte, faktor'un mevcudiyeti alıcıya duyurulmamaktadır. 

Gayrikabil-i rücu ihracat factoring: Satıcı, malı sevkeder ve düzenlemiş olduğu faturanın aslına temlik şerhi koyarak ve ödemenin muhabir faktor'e yapılmasını beyan ederek müşterisine (alıcıya) gönderir ve bir suretini de faktor'e teslim eder. 

Kabil-i rücu ihracat faktoring: Satıcı uzun süredir çalıştığı ve iyi tanıdığı alıcılarda risk görmediği durumlarda ihracat alacaklarından doğan haklarını faktor'a kabil-i rücu temlik edebilir. Bu tür işlemde, faktor; alacağın takibi ve tahsilini üstlenir, vadeden önce ön ödeme yapabilir. Ancak, alacakların tahsil edilmeme riski ile ilgili tüm sorumluluk satıcıya aittir.


Factoring Maliyeti; 

Factoring firması tarafından; ön ödemenin yapıldığı andan tahsilata kadar geçen süre için, kullanılan fona uygulanan, iç ve dış piyasa koşulları dikkate alınarak belirlenen faiz oranıdır. 

Factor yapılan bu hizmetin karşılığında satıcının devretmiş olduğu alacaklar üzerinden fatura tutarı ,fatura vadesi ve işin riski üzerinden komisyon alır. 


Factorin işlemini örnekle gösterelim; 

Ön Ödeme oranı:%80

Factoring Komisyonu:%2

Factoring Faizi:%90 /YIL

Vade: 30 gün

BSMV :%5



ABC işletmesi 200.000,00 YTL lik faturasını %80 ön ödemeli olarak factoringe, komisyon ve bsmv si kesilerek devrediyor. 

Temlik Edilen fatura tutarı:200.000 ytl

Komisyon tutarı:2.000 ytl

Komisyon BSMV si:100 ytl

Yapılacak Ön ödeme:160.000

Komisyon ve BSMV:2.100 YTL

Ödenecek tutar:157.900 ytl 

30 gün sonra kullandırılan ön ödeme için hesaplanan faiz: 

Günlük vade farkının yüzde olarak belirlendiği durumlarda,standart da vade farkının hesaplanmasına dair bir yönlendirme yer almamıştır.Böyle bir durumda faiz iç iskonto yöntemi ile hesaplanabilir.

İç iskonto yöntemi, senet üzerindeki vadeye kadar olan gün farkı ve faiz (iskonto) haddi dikkate alınarak senedin hali hazır değeri üzerinden iskonto tutarı hesaplaması esasına dayanmakta olup, hesaplamada aşağıdaki formül kullanılır. 

F= A - (A.360) = A.m.t 

(m.t) + 360 m.t.360 

F: Hesaplanan iskonto tutarı, 

A: Senedin nominal değeri, 

t: Senedin vadesine kalan gün sayısı, 

m: Faiz (iskonto) oranı


örneğimize dönersek; 

F:157.900*0,90*30/360=11.842ytl 

Faizin BSMV si:592,1 

Toplam Maliyet=2.100+12.434,1=14.534,1 

Factör kalan bakiyeyi=40.000-12434,1=27.565,9 ytl ödeyecektir.



*Factoringten önce ki satışta Müşteriye Kesilen Faturanın Muhasebeleştirilmesi 

__________ / / ____________

120.01 ABC Firması 200.000

600. YURTİÇİ SATIŞLAR 169.491

391.HESAPLANAN KDV 30.509 



* Müşteriden Alacağın Factoring Şirketine Devri 

__________ / / ____________

120.02 .200.000

120.01 ABC Firması 200.000 



12. TİCARİ ALACAKLAR hesap grubu altında boş bulunan 123. Nolu hesaptada izleyebiliriz. 

__________ / / ____________ 

123.01 FAKTORIN ALACAKLARI 200.000

120.02 ........Factoring Firması 200.000 


* Factoring Firmalarından Ön Ödeme Alınması 

__________ / / ____________

102. BANKALAR 157.900

123.01 FACTORİNG ALACAKLARI 157.900 





* Factoring Firmasının Komisyon ve Faiz Kesimi 

__________ / / ____________

780.FİNANSMAN GİDERLERİ 14.534,1

780.01. Factoring Faiz Gideri

780.02. Factoring Komisyon Gideri 

123. FACTORİNG ALACAKLARI 14.534,1

123.01 .......Factoring Firması 



* Factoring Firmalarından Kalan Bakiyenin Alınması 

__________ / / ____________

102. BANKALAR 27.565,9

123.01 FACTORİNG ALACAKLARI 27.565,9 



Factoring firmasına kıymet evrak temlik edildiğinde ise 101 ALINAN ÇEKLER ve ALACAK SENETLERİ hesaplarında takip edilir. 

Örneğin ;100.000 ytl değerinde elimizde çekimiz olsun ve factoringe devir edelim. 

__________ / / ____________

120. ALICILAR 100.000

120.02 ........Factoring Firması

101. ALINAN ÇEKLER 100.000

ve/veya

121. ALACAK SENETLERİ xxx 



*Yurt dışı alacakların dövizli olması ve bu durumda ortaya kur farkı (lehte veya aleyhte) çıkması söz konusudur.örneğin, 

İhracat bedeli fob usd:200.000 usd

İhracat günü Döviz alış kuru:1,200ytl

200.000*1200=240.000



Tahsilatın yapıldığı gün kur:1.202ytl

200.000*1202=240.400 ytl

Vade :30 gün:



Factoring Komisyonu:%2

Factoring Faizi:%90 YIL

BSMV :%5



Komisyon tutarı:4.808 ytl

Komisyon BSMV si:240.4ytl 



30 gün sonra kullandırılan ödeme için hesaplanan faiz: 

240.400*0,90*30/360=18.000 ytl

Faizin BSMV si:900 ytl



Toplam Maliyet=5.048.4+18.9000=23.948,4 ytl 



* Yurt Dışına İhracat Faturası Kesilmesi 

__________ / / ____________

120. ALICILAR 240.000

120.03 ABC

601. YURTDIŞI SATIŞLAR 240.000

______________________________



* Yurt Dışındaki Müşteriden Alacağın Factoring Firmasına Devredilmesi 

__________ / / ____________

123. ALICILAR 240.000

123.01 ........Factoring Firması

120. ALICILAR 240.000

120.03 ABC Firması 



* Factoring Firmasından Ödeme Alınması 

__________ / / ____________

102. BANKALAR 216.451,6

123. FACTORİNG ALACAKLARI 

123.01 .......Factoring Firması 216.051,6

601. YURTDIŞI SATIŞLAR 400

601.02 İhracattan Doğan Kur Farkı 





* Factoring Firmasının Komisyon ve Faiz Kesimi 

__________ / / ____________

780.FİNANSMAN GİDERLERİ 23.948,4

780.01. Factoring Faiz Gideri

780.02. Factoring Komisyon Gideri 

123. FACTORİNG ALACAKLARI 23.948.4

123.01 .......Factoring Firması



* Firmanın Yurt Dışı Factoring Alacaklarını Değerlemesi 



* Dönem Sonrası Lehte Kur Farkları;

__________ / / ____________

123. FACTORİNG ALACAKLARI 400

123.01 .......Factoring Firması

646. KAMBİYO KARLARI 400 

______________________________ 



* Dönem Sonrası Aleyhte Kur Farkları;

__________ / / ____________

656. KAMBİYO ZARARLARI 400

123. FACTORİNG ALACAKLARI 400

123.01 .......Factoring Firması


 
29.04.2015, 14:15,
#2
RE: FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Dr. Ufuk ÖZDEMİR
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

 


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Ahmet Barlak 6 14,716 08.12.2022, 17:55
Son Yorum: Ahmet Barlak
  İNTERNET REKLAM FATURASI ÖDEMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Ahmet Barlak 1 5,940 01.04.2021, 22:02
Son Yorum: Ahmet Barlak
  KAR DAĞITIMI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Muradiye Karabulut 1 11,203 01.09.2020, 09:36
Son Yorum: Ahmet Barlak
  FİYAT FARKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Muradiye Karabulut 7 26,491 22.06.2019, 11:55
Son Yorum: Ahmet Barlak
  BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Muradiye Karabulut 5 43,719 25.05.2019, 10:44
Son Yorum: Ahmet Barlak

Hızlı Menü:


Şu anda bu konuyu okuyanlar: 1 Ziyaretçi